Từ những vấn đề nêu trên, nội dung bài viết tập trung làm rõ đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam, những kết quả nổi bật đạt được và ý nghĩa của việc phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại trong giai đoạn hiện nay trên một số phương diện sau đây:
1. Đường lối đối ngoại đúng đắn - nền tảng nâng cao uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế đã được hình thành, bổ sung và phát triển phù hợp với từng giai đoạn cách mạng. Đây là sự thể hiện sinh động bản lĩnh chính trị, tư duy chiến lược và khả năng nắm bắt xu thế thời đại của Đảng. Đảng luôn nhất quán quan điểm đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, đồng thời chủ động hội nhập quốc tế, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Nhờ đó, quan hệ đối ngoại của Việt Nam không ngừng được mở rộng cả về chiều rộng và chiều sâu, từ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được củng cố, hình ảnh đất nước hòa bình, ổn định, năng động và phát triển ngày càng được bạn bè quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Chính nền tảng đối ngoại vững chắc này đã tạo dựng niềm tin chiến lược với các đối tác, mở ra nhiều cơ hội hợp tác thiết thực trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế và văn hóa. Đây là điều kiện quan trọng để Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng, tận dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước.
2. Gắn đối ngoại với phát triển - một dấu ấn nổi bật trong tư duy lãnh đạo của Đảng
Một trong những dấu ấn đậm nét của Đảng Cộng sản Việt Nam là việc coi đối ngoại là một bộ phận cấu thành quan trọng của chiến lược phát triển đất nước, gắn chặt công tác đối ngoại với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đối ngoại không dừng lại ở việc thiết lập và mở rộng quan hệ, mà được định hướng rõ ràng nhằm phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân. Thông qua các hoạt động đối ngoại, Việt Nam đã tranh thủ hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng thị trường xuất khẩu, tiếp cận khoa học, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý hiện đại. Nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới được ký kết và triển khai đã tạo thêm không gian phát triển cho nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Việc ký kết và triển khai nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới là minh chứng sinh động cho tư duy chủ động, sáng tạo của Đảng trong việc chuyển hóa lợi thế đối ngoại thành động lực tăng trưởng. Những kết quả này khẳng định rõ: Từ đối ngoại đến phát triển không phải là sự chuyển tiếp tự phát, mà là kết quả của sự lãnh đạo có chủ trương, có định hướng và có tổ chức của Đảng.
Không chỉ ở tầm quốc gia, việc gắn đối ngoại với phát triển còn được triển khai ngày càng rõ nét ở các địa phương. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, mở rộng hợp tác quốc tế phù hợp với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Thông qua các chương trình hợp tác, dự án đầu tư, viện trợ phát triển và giao lưu quốc tế, nhiều địa phương đã từng bước cải thiện hạ tầng, phát triển sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Dấu ấn lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam thể hiện rõ ở việc bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong triển khai công tác đối ngoại từ Trung ương đến địa phương. Đảng đã kịp thời ban hành các chủ trương, định hướng lớn, tạo cơ sở để các cấp, các ngành và địa phương chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện, đồng thời vẫn bảo đảm lợi ích chung của quốc gia. Ở nhiều địa phương, công tác đối ngoại ngày càng gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quảng bá hình ảnh địa phương và thu hút nguồn lực phục vụ phát triển. Các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường… đã mang lại những kết quả thiết thực, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Bên cạnh đó, đối ngoại nhân dân và giao lưu văn hóa được chú trọng, góp phần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với Việt Nam. Thông qua các hoạt động giao lưu, hợp tác, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ngày càng được lan tỏa tích cực, tạo nền tảng xã hội thuận lợi cho việc mở rộng hợp tác và phát triển.
Ở góc độ địa phương, chủ trương gắn đối ngoại với phát triển cũng được triển khai ngày càng rõ nét. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng, nhiều tỉnh, trong đó có tỉnh Phú Thọ đã chủ động đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, mở rộng hợp tác quốc tế phù hợp với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Các hoạt động hợp tác trên lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, du lịch, giáo dục, y tế, bảo tồn văn hóa… đã góp phần cải thiện hạ tầng, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Đây là những dẫn chứng thực tiễn sinh động để giảng viên trường chính trị làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc kết nối hiệu quả giữa đối ngoại và phát triển.
3. Phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại trong bối cảnh mới - yêu cầu đặt ra từ thực tiễn
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó lường, công tác đối ngoại của Việt Nam đứng trước những yêu cầu mới cả về nội dung và phương thức triển khai. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, những thách thức an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã tác động sâu rộng đến môi trường phát triển của đất nước. Trước bối cảnh đó, việc phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại, dưới sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Sức mạnh tổng hợp của đối ngoại trước hết được thể hiện ở sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các kênh đối ngoại này không hoạt động rời rạc mà bổ trợ, hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên thế và lực chung trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc. Đối ngoại Đảng giữ vai trò định hướng chính trị, xây dựng và củng cố lòng tin chiến lược với các đảng cầm quyền, các lực lượng chính trị trên thế giới; ngoại giao Nhà nước triển khai các hoạt động đối ngoại chính thức, thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực; trong khi đó, đối ngoại nhân dân góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam thân thiện, hòa bình, tạo nền tảng xã hội thuận lợi cho quan hệ hợp tác lâu dài. Sự phối hợp hài hòa giữa các kênh này đã và đang tạo nên sức mạnh tổng hợp đặc thù của đối ngoại Việt Nam trong bối cảnh mới. Bên cạnh đó, phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại còn thể hiện ở việc gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác đối ngoại không chỉ hướng ra bên ngoài mà ngày càng hướng mạnh về cơ sở, phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển đất nước và nâng cao đời sống nhân dân. Các hoạt động đối ngoại được triển khai theo hướng thực chất, hiệu quả, lấy kết quả cụ thể làm thước đo, góp phần mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, tiếp nhận khoa học, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Đồng thời, đối ngoại cũng góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa - điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại còn đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và sáng tạo trong phương thức triển khai. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Việt Nam đã và đang tham gia tích cực, có trách nhiệm vào các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, qua đó vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển chung. Cách tiếp cận đối ngoại mềm dẻo, hài hòa giữa kiên định nguyên tắc và linh hoạt sách lược đã giúp Việt Nam xử lý hiệu quả các mối quan hệ quốc tế phức tạp, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với sự nghiệp phát triển đất nước. Đối với các địa phương (trong đó có tỉnh Phú Thọ) phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại được thể hiện ở việc chủ động lồng ghép đối ngoại vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, dưới sự định hướng chung của Đảng. Thông qua xúc tiến đầu tư, hợp tác quốc tế, giao lưu văn hóa và đối ngoại nhân dân, các địa phương từng bước khai thác tốt tiềm năng, lợi thế, thu hút nguồn lực phục vụ phát triển. Việc kết nối chặt chẽ giữa đối ngoại Trung ương và đối ngoại địa phương không chỉ nâng cao hiệu quả đối ngoại chung của đất nước mà còn góp phần lan tỏa thành quả hội nhập đến từng người dân.
Trong “kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài. Điều này đòi hỏi tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện, thống nhất của Đảng đối với công tác đối ngoại; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và địa phương trong việc triển khai các hoạt động đối ngoại một cách chủ động, hiệu quả và gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Chỉ khi sức mạnh của các kênh đối ngoại được phát huy đồng bộ, thống nhất và hướng về mục tiêu chung, đối ngoại mới thực sự trở thành động lực quan trọng đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh mới.
Có thể khẳng định, từ đối ngoại đến phát triển là một dấu ấn xuyên suốt và nổi bật trong sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Những thành tựu đạt được trong công tác đối ngoại không chỉ góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, mà còn tạo môi trường thuận lợi và động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như từng địa phương.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, vai trò lãnh đạo của Đảng trong việc kết nối hiệu quả giữa đối ngoại và phát triển tiếp tục là nhân tố quyết định. Phát huy những kết quả đã đạt được, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục được triển khai chủ động, linh hoạt, thực chất và hiệu quả hơn, qua đó góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống nhân dân. Bước vào nhiệm kỳ mới, công tác đối ngoại dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên cùng với công tác quốc phòng, an ninh, để đối ngoại thực sự trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của đất nước trong “kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
ThS.GVC. Hà Thị Thu Lan - Phòng TC, HC, TT, TL