1. Ý nghĩa lịch sử của sự kiện Bác Hồ về nước

          Sự trở về của Hồ Chí Minh sau thời gian dài hoạt động quốc tế không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của lựa chọn chiến lược dựa trên phân tích bối cảnh cách mạng trong nước và quốc tế. Trước khi trở về, Nguyễn Ái Quốc đã tích lũy nhiều kiến thức lý luận, kinh nghiệm hoạt động cách mạng tại nhiều nước, tiếp xúc với phong trào cộng sản quốc tế và tư tưởng đấu tranh giải phóng dân tộc của các quốc gia thuộc địa. Chính vì vậy, việc Người quyết định về nước khi lực lượng cách mạng trong nước chưa có tổ chức thống nhất đã đặt nền móng cho sự thay đổi toàn diện trong cách thức chỉ đạo phong trào.

          Từ góc độ lịch sử, Bác Hồ về nước là điểm khởi đầu của việc hình thành và phát triển Mặt trận Việt Minh, tổ chức chủ lực lãnh đạo phong trào cách mạng giai đoạn 1941 - 1945. Thay vì các hoạt động đấu tranh riêng lẻ, phân tán, Mặt trận Việt Minh tiến hành huy động quần chúng rộng rãi, tuyên truyền chính trị liên tục và xây dựng mạng lưới lực lượng ở nhiều địa phương. Điều này không chỉ tạo ra sự thống nhất về mục tiêu mà còn hình thành bộ khung tổ chức và hệ thống lãnh đạo tập trung, làm tiền đề dẫn tới Cách mạng Tháng Tám thành công và sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945.

          Tư duy chiến lược của Hồ Chí Minh sau khi về nước là bước chuyển từ các quan điểm đấu tranh đơn thuần sang trình độ tổ chức cách mạng bài bản. Người xác định rõ ràng phải kết hợp đấu tranh chính trị - dân vận - vũ trang, đồng thời khai thác triệt để các mâu thuẫn trong xã hội thuộc địa để phát huy tối đa lực lượng nhân dân. Đây là bước tiến trong lý luận cách mạng Việt Nam, khi lý luận cách mạng được vận dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của dân tộc, không rập khuôn theo bất cứ mô thức quốc tế nào. Như vậy, sự kiện Bác Hồ về nước là biểu tượng của khả năng lý luận hoá thực tiễn lịch sử, tạo ra một chiến lược cách mạng có tính sáng tạo và hiệu quả cao. Một khía cạnh khác cần nhấn mạnh là sự kiện này định hình tư duy về tổ chức nhà nước pháp quyền - khởi đầu cho tiến trình xây dựng cơ chế quản lý xã hội sau này. Sự thống nhất ý chí và tổ chức của phong trào cách mạng sau năm 1941 đã giúp việc hình thành chính quyền cách mạng diễn ra nhanh chóng sau thắng lợi Cách mạng Tháng Tám. Các cấu trúc tổ chức chính quyền, cơ chế pháp chế và căn bản quản lý nhà nước ban đầu đều bắt nguồn từ tư tưởng và chiến lược mà Bác Hồ đề ra. Đây là di sản lý luận sâu sắc, có tác động lâu dài tới việc xây dựng thể chế quản lý xã hội trong thời hiện đại.

          Từ góc độ khoa học, sự kiện Bác Hồ về nước vì vậy được xem là điểm khởi nguồn cho việc hình thành và thực nghiệm lý thuyết cách mạng Việt Nam, khi chiến lược và phương pháp lãnh đạo được thống nhất, đồng thời gắn liền với thực tiễn phát triển xã hội. Đánh giá vai trò của sự kiện này giúp người nghiên cứu hiểu rõ hơn vai trò của yếu tố lãnh đạo trong quá trình thay đổi lịch sử - một nội dung nền tảng trong lý thuyết cách mạng và nghiên cứu phát triển chính trị quốc gia.

            2. Giá trị văn hóa và tinh thần yêu nước

          Bên cạnh ý nghĩa lịch sử, sự trở về của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn mang giá trị văn hóa sâu sắc, đóng góp vào kho tàng văn hóa chính trị của dân tộc Việt Nam. Hồ Chí Minh không chỉ là nhân vật chính trị mà còn được nhìn nhận như một biểu tượng văn hóa - là hình ảnh của một nhà tư tưởng, chiến lược gia, và nhân cách mẫu mực trong lòng nhân dân. Văn hóa yêu nước mà Bác khơi dậy không chỉ là cảm xúc tự phát mà là một hệ thống giá trị được kết tinh từ truyền thống dân tộc và tri thức hiện đại.

          Giá trị văn hóa được thể hiện qua cách Hồ Chí Minh kết hợp truyền thống và hiện đại. Người kế thừa tinh thần đoàn kết dân tộc, coi trọng cộng đồng, và đồng thời tiếp thu tinh hoa nhân văn của nhiều nền văn minh khác. Đây là sự hòa hợp sắc thái văn hóa truyền thống với tư tưởng tiến bộ, tạo nên một biểu tượng văn hóa có tính toàn cầu nhưng mang đậm bản sắc Việt Nam. Giá trị này được thể hiện rõ qua tư tưởng “tự lực, tự cường”, “đoàn kết toàn dân tộc”, và tinh thần “vì nước vì dân” - những nội hàm chính được thể hiện xuyên suốt trong hơn bảy thập kỷ qua trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Một điểm đáng lưu ý là văn hóa yêu nước theo tư tưởng của Bác không tách rời khỏi đời sống cụ thể. Người luôn nhấn mạnh: Yêu nước trước hết là hành động, là trách nhiệm với cộng đồng, là phục vụ lợi ích chung thay vì lợi ích cá nhân. Vì vậy, văn hóa yêu nước không chỉ gắn với các hoạt động chính trị ngày trọng đại mà còn được thể hiện trong những việc thường nhật như lao động, học tập, công tác và tham gia các hoạt động xã hội. Đây là điểm khác biệt và làm nên giá trị văn hóa sâu sắc của tư tưởng Hồ Chí Minh: Yêu nước gắn liền với hành động hiệu quả và phục vụ cộng đồng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các giá trị văn hóa này vẫn giữ nguyên tính thời sự. Chúng không chỉ được bảo tồn trong sách lịch sử mà tiếp tục được áp dụng trong các hoạt động giáo dục, văn hóa, truyền thông và chính sách phát triển xã hội. Việc này được thấy rõ trong các chương trình giáo dục phổ thông và đại học ở Việt Nam hiện nay, khi nội dung về lịch sử, văn hóa và giá trị tinh thần Hồ Chí Minh được gắn với giáo dục năng lực, đạo đức và trách nhiệm công dân. Giáo dục tinh thần yêu nước vì vậy trở thành phương tiện để hình thành thái độ sống tích cực trong cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội gắn kết, sáng tạo và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

          Sự kiện Hồ Chí Minh về nước là biểu tượng của một văn hóa chính trị đặc thù - vừa kết nối truyền thống, vừa mở ra không gian tiếp nhận giá trị hiện đại. Giá trị này vượt ra ngoài hẹp hòi dân tộc để trở thành biểu tượng của quyền con người, công bằng xã hội và khát vọng phát triển chung cho mọi thời đại.

            3. Giáo dục lòng yêu nước và bài học xây dựng xã hội hiện đại

          Giá trị lâu dài nhất của sự kiện Bác Hồ về nước là tính giáo dục, đặc biệt trong việc hun đúc lòng yêu nước và xây dựng phẩm chất công dân trong thời đại mới. Hồ Chí Minh không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của tinh thần yêu nước mà còn chỉ ra cách thức kết nối tinh thần đó với hành động cụ thể. Trong bối cảnh hiện đại, khi hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng và nhiều giá trị toàn cầu len lỏi vào đời sống, việc giáo dục lòng yêu nước cần vượt ra khỏi khuôn khổ tình cảm thuần túy để trở thành một phần của giáo dục công dân. Giáo dục lòng yêu nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh phải kết hợp giữa hiểu biết lịch sử và hành động thực tiễn. Học sinh, sinh viên và thanh niên cần được tiếp cận những câu chuyện lịch sử sống động về hành trình tìm đường cứu nước của Bác, sự hy sinh của đồng bào và các chiến thắng cách mạng, từ đó hình thành ý thức tự hào dân tộc và trách nhiệm xã hội. Điều đáng chú ý là giáo dục lòng yêu nước không chỉ dừng lại ở việc giảng dạy kiến thức trong lớp học mà còn bao gồm các hoạt động trải nghiệm thực tế, tham gia cộng đồng và các dự án cộng đồng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Đây là cách tiếp cận giáo dục toàn diện, kết hợp cảm xúc - nhận thức - hành động. Một bài học quan trọng khác từ sự kiện này là việc xây dựng năng lực lãnh đạo và tổ chức xã hội. Hồ Chí Minh đã vận dụng tư tưởng sáng tạo và khả năng tổ chức để kết hợp lý luận với thực tiễn; điều này là bài học quý báu cho thời đại hiện đại khi các nhà lãnh đạo và quản lý cần đối mặt với sự phức tạp ngày càng cao của các vấn đề xã hội. Việc xây dựng cơ chế lãnh đạo dựa trên nguyên lý kết hợp tham gia của cộng đồng, phối hợp liên ngành và nâng cao trách nhiệm công dân là nội dung cốt lõi trong nghiên cứu quản trị công và xây dựng xã hội bền vững.

          Giáo dục lòng yêu nước trong thời đại mới vì vậy là sự kết hợp giữa truyền thống và đổi mới: Truyền thống trong niềm tin vào giá trị dân tộc và đổi mới trong phương pháp giáo dục, sử dụng công nghệ thông tin, truyền thông đa phương tiện để tiếp cận thế hệ trẻ. Bài học này không chỉ mang tính nội địa mà còn có tính chất khu vực và toàn cầu, đặc biệt khi các quốc gia đang đối mặt với những thách thức tương tự trong việc duy trì bản sắc văn hóa bên cạnh nhu cầu đổi mới và phát triển.

          Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước năm 1941 không chỉ là một bước ngoặt lịch sử mà còn là điểm hội tụ giữa chiến lược cách mạng, giá trị văn hóa và giáo dục tinh thần dân tộc. Sự kiện này đã khơi dậy một dòng chảy văn hóa và tinh thần yêu nước sâu sắc, nơi lý tưởng giải phóng dân tộc được kết hợp với đạo đức, trách nhiệm xã hội và khát vọng con người. Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ chính trị mà còn là biểu tượng văn hóa, đặt nền móng cho sự hòa hợp giữa truyền thống dân tộc và giá trị phổ quát của nhân loại. Tinh thần này, khi được truyền tải qua các phong trào văn hóa, giáo dục và quần chúng, đã trở thành cơ sở hình thành thái độ sống có trách nhiệm, niềm tin vào sức mạnh cộng đồng và ý thức công dân - những yếu tố cốt lõi để duy trì xã hội ổn định và phát triển bền vững. Trong bối cảnh hiện đại, khi toàn cầu hóa đặt ra những thách thức mới về bản sắc và giá trị xã hội, bài học này trở nên càng quan trọng, định hình thế hệ trẻ không chỉ hiểu về lịch sử mà còn chủ động tham gia xây dựng xã hội với trách nhiệm và sáng tạo. Chính sự gắn kết giữa lịch sử, văn hóa và giáo dục trong sự kiện Hồ Chí Minh về nước làm nên chiều sâu, sức sống và tính thời đại của bài học này, là cơ sở để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục vận dụng một cách sáng tạo và hiệu quả.