Tỉnh Phú Thọ là địa phương có nhiều dân tộc cùng sinh sống phân bố chủ yếu ở các xã miền núi và vùng khó khăn. Tại một số xã vùng sâu, vùng xa của Phú Thọ có đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận pháp luật còn nhiều khó khăn do rào cản về địa hình, dân trí và phong tục tập quán. Một số hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết, ma chay kéo dài…vẫn ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống và sự phát triển địa phương. Vì vậy, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ giúp người dân hiểu quyền, nghĩa vụ, giảm vi phạm và thúc đẩy phát triển bền vững.

Trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật giữ vai trò hết sức quan trọng. Việc nâng cao nhận thức pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân được xem như một trong những trụ cột trọng yếu để xây dựng xã hội công bằng, văn minh và bền vững. Tuy vậy, tại các xã vùng sâu, vùng xa có đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận pháp luật còn gặp nhiều rào cản về trình độ dân trí, ngôn ngữ, phong tục tập quán… Do vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cần được đầu tư đúng mức, phù hợp với thực tiễn đời sống. Có thể kể đến một số xã của tỉnh Phú Thọ, trong đó có các xã vùng cao, vùng tái định cư, tỷ lệ đồng bào DTTS (chủ yếu là người Mường, Dao, Tày…) chiếm phần đáng kể, tình hình phát triển kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, địa hình đồi núi quanh co, hiểm trở đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình sinh sống, di chuyển. Hơn nữa, người dân gắn bó sâu sắc với bản sắc văn hóa truyền thống, phong tục tập quán đặc trưng, trong đó có các quan niệm, tập quán trước khi tiếp nhận pháp luật hiện hành. Cá biệt ở một số xã miền núi, những hủ tục lạc hậu vẫn còn ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống kinh tế – xã hội như tảo hôn, hôn nhân cận huyết, thách cưới cao, tổ chức ma chay kéo dài nhiều ngày hay tin vào mê tín dị đoan khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh khó khăn, nợ nần. Đặc biệt, tình trạng tảo hôn làm gián đoạn việc học tập của thanh thiếu niên, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và chất lượng dân số. Bên cạnh đó, việc duy trì những nghi lễ rườm rà, tốn kém cũng làm chậm quá trình xây dựng nếp sống văn minh và phát triển kinh tế địa phương. 

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trên, trong đó phải kể đến một số  tồn tại trong lĩnh vực tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật như năng lực của một bộ phận nhỏ cán bộ công chức chưa cáo, hình thức thực hiện đôi khi thiếu phong phú, sự phối hợp giữa các chủ thể có lúc chưa chặt chẽ…

Xuất phát từ thực trạng trên cho thấy vai trò, tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật rất quan trọng, thể hiện cụ thể ở những nội dung như:

Công tác tuyên truyền, PBGDPL giúp đồng bào DTTS hiểu rõ quyền của mình và nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện. Khi người dân hiểu biết pháp luật, họ sẽ chủ động chấp hành pháp luật, hạn chế hành vi vi phạm, từ đó góp phần xây dựng xã hội ổn định, lành mạnh và văn minh. Việc tổ chức tuyên truyền hiệu quả còn giúp phá vỡ quan niệm sai lệch về tập quán, những tục lệ chưa phù hợp với pháp luật hiện hành, từ đó thúc đẩy sự hòa nhập văn hóa pháp quyền trong cộng đồng DTTS.

Công tác PBGDPL kịp thời sẽ làm giảm các hành vi vi phạm pháp luật, tranh chấp đất đai, khiếu kiện kéo dài. Người dân nắm vững pháp luật sẽ yên tâm thực hiện các chương trình phát triển kinh tế, như sản xuất nông nghiệp, phát triển làng nghề, ứng dụng khoa học – kỹ thuật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp trong sản xuất – kinh doanh. Họ cũng sẽ biết cách tiếp cận các chính sách ưu đãi của Nhà nước, như đất đai, tín dụng chính sách, bảo hiểm xã hội…, từ đó nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và kích thích sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Công tác tuyên truyền, PBGDPL thể hiện sự quan tâm của chính quyền đối với đồng bào DTTS. Khi được giải thích rõ ràng, minh bạch về chính sách pháp luật, người dân sẽ tin tưởng hơn vào hoạt động quản lý nhà nước, từ đó tích cực tham gia xây dựng chính quyền địa phương vững mạnh. Đồng thời góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống chính trị, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản và người có uy tín trong cộng đồng trong việc vận động nhân dân thực hiện tốt các quy định của pháp luật. Qua đó, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và phát triển của địa phương.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các hoạt động tuyên truyền phù hợp, người dân từng bước hiểu rõ hơn quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó hình thành thói quen sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Điều này góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Tại tỉnh Phú Thọ, nơi có nhiều xã miền núi với đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đã được các cấp chính quyền quan tâm triển khai và đạt được những kết quả nhất định. Nhận thức pháp luật của người dân từng bước được nâng cao, nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đã đi vào đời sống. Tuy nhiên, để công tác này đạt hiệu quả cao hơn, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng phù hợp với đặc điểm văn hóa, trình độ và điều kiện thực tế của đồng bào. Đồng thời phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và những người có uy tín trong cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật trong thời gian tới.