Trong sự nghiệp cách mạng hiện nay, để đưa đất nước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đòi hỏi Đảng không chỉ quan tâm đến vấn đề đẩy mạnh phát triển dẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội mà phải chú trọng đến công tác chính trị, tư tưởng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo sức mạnh tinh thần to lớn của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng đang trở thành môi trường trọng yếu, tác động trực tiếp đến việc hình thành nhận thức, thái độ và hành vi chính trị của cán bộ, đảng viên. Lợi dụng đặc điểm này, các thế lực thù địch tăng cường gia tăng các hoạt động tuyên truyền, chống phá Đảng và Nhà nước bằng nhiều thủ đoạn tinh vi. Một trong những biểu hiện đáng lo ngại hiện nay là xu hướng "trung tính hóa tư tưởng" và tâm lý thờ ơ chính trị, bàng quan trước thời cuộc trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Trước thực trạng đó, Điều 11 Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã xác định trách nhiệm của cán bộ, đảng viên: "đấu tranh ngăn chặn nguy có "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị…" [1]. Đây là yêu cầu mới, cấp bách trong công tác tư tưởng, đồng thời là lời cảnh báo thẳng thắn nhằm giữ vững bản chất cách mạng và tính chiến đấu của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tình hình mới.

Nhận diện những hiện tượng "trung tính hóa tư tưởng" và thờ ơ chính trị trên không gian mạng

"Trung tính hóa tư tưởng" của cán bộ, đảng viên là trạng thái mập mờ, không có lập trường chính trị rõ ràng; không thể hiện chính kiến, niềm tin về các vấn đề chính trị - xã hội, về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng; từ đó làm phai nhạt lý tưởng, giảm tính chiến đấu trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Cán bộ, đảng viên có hiện tượng này sẽ có hiểu hiệu né tránh chính kiến, né trách trách nhiệm chính trị, khi đứng trước sự lựa chọn im lặng, không thể hiện quan đểm đúng hoặc sai.

Thờ ơ chính trị của cán bộ, đảng viên là sự im lặng, thiếu quan tâm đến các vấn đề chính trị - xã hội, thiếu trách nhiệm tham gia xây dựng và bảo vệ của Đảng và Nhà nước trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Người có thái độ thờ ơ thường mất đi động lực, sự hào hứng, hoặc niềm đam mê đối với vận mệnh của quốc gia, dân tộc và nhân dân; họ không muốn bắt tay vào làm bất cứ việc gì, không có phản ứng vui, buồn hay đồng cảm trước các sự kiện xảy ra với nhân dân và đất nước; không tham gia vào đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nhìn chung, trung tính hóa tư tưởng, thờ ơ chính trị của các bộ, đảng viên là thái độ không rõ ràng, né tránh chính kiến, sự thiếu niềm tin, của cán bộ, đảng viên đối với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận đường lối đổi mới của Đảng và vận mệnh của quốc gia, dân tộc. Điều này thể hiện trạng thái suy thoái về tư tưởng chính trị, sự dao động, mất phương hướng, thiếu lập trường và niềm tin vào nền tảng tư tưởng, đường lối của Đảng; đồng thời thể hiện thái độ vô cảm, né tránh trách nhiệm, thiếu gắn bó với vận mệnh của đất nước, nhân dân, dẫn đến việc tự tước bỏ tính chiến đấu và vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên.

Hiện nay, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo ra sự lan truyền thông tin nhanh chóng, làm mờ dần ranh giới giữa thế giới thực và thế giới ảo đã tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội của quốc gia. Sự phát triển này cũng đã tạo cơ hội cho các thế lực thù địch lợi dụng chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng với quy mô, cường độ ngày càng lớn. Chúng đẩy mạnh hoạt động truyền bá, xuyên tạc, chống phá trên không gian mạng thông qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Tiktok, Youtube, Instagram, Twitter..., hòng hướng lái người đọc, tạo tác động tâm lý tới tư tưởng, nhận thức của một bộ phận quần chúng, thậm chí là cán bộ, đảng viên nhằm biến cái đúng thành sai, cái không có thành có hoặc ngược lại… đã gây ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, Nhà nước. Trước tình hình này đòi hỏi việc đấu tranh, phản bác của chúng ta cần thực hiện trên mọi mặt trận, trong đó đặc biệt chú trọng đến đấu tranh trên không gian mạng nhằm định hình, định hướng dư luận và nhận thức trong nhân dân về những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước.

Tuy nhiên, đứng trước những vấn đề này, một bộ phận cán bộ, đảng viên có những biểu hiện thờ ơ, không quan tâm, vô cảm trước những luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch, đó là hiện tượng "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị. Điều này làm suy giảm sức chiến đấu, vai trò lãnh đạo và nền tảng tinh thần của tổ chức; dẫn đến tình trạng "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong hàng ngũ cán bộ, đảng viên, từ đó tạo kẽ hở cho các thế lực thù địch lợi dụng và gây chia rẽ trong nhân dân. Vì thế, để đấu tranh ngăn chặn nguy cơ "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị… đối với cán bộ, đảng viên, cần nhận diện được các hiểu hiện của hiện tượng này. 

Thứ nhất, là sự "im lặng chính trị" trước những thông tin không gian mạng. Cán bộ, đảng viên lựa chọn không quan tâm hay "ai làm gì thì kệ" đối với  trao đổi liên quan đến lịch sử dân tộc, chủ quyền quốc gia, các chủ trương, chính sách mới, những thành tựu của đất nước, địa phương; không tham gia tuyên truyền thông tin tích cực; nhận thấy những việc làm sai trái nhưng không có ý kiến vì lo ngại va chạm quan điểm.  Lâu dần, thái độ né tránh ấy trở thành phản xạ phổ biến, hình thành tâm lý thờ ơ trước những vấn đề gắn trực tiếp với vận mệnh và tương lai đất nước. Điều này vô tình làm suy giảm sức đề kháng của xã hội trước các luồng thông tin độc hại từ các thế lực thù địch.

Thứ hai, thờ ơ trước các quan điểm sai trái, thù địch. Đây là hành vi né tránh, là thái độ thờ ơ, không muốn lên tiếng ngay cả khi nhận diện rõ những luận điệu xuyên tạc lịch sử hoặc phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; đứng ngoài cuộc và xem việc đấu tranh, bảo vệ nền tảng tư tư tưởng là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách.

Thứ ba, Ít hoặc không quan tâm đến vấn đề chính trị. Không xem hoặc theo dõi các thông tin tin chính trị, những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước; thiếu sự cập nhật thông tin mới vào thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Thứ tư, ngại học tập lý luận chính trị trên môi trường số. Là hiện tượng cán bộ, đảng viên học nghị quyết mang tính hình thức, tham gia học nhưng không tập trung nghe, làm việc riêng; ngồi học để điểm danh có mặt. Không đọc hoặc xem cho có những chuyên đề lý luận; không khai thác các nguồn học liệu chính trị số.

Thứ năm, tiếp nhận thông tin thiếu kiểm chứng trên môi trường mạng. Khi đọc, nghe các thông tin trên mạng, những bài viết "giật tít" thì tin tưởng vào các thông tin mà không nhìn nhận lại vấn đề; không đọc kỹ nội dung bài viết; không xác minh nguồn gốc không có bằng chứng xác thực, hoặc chưa được các cơ quan chức năng, báo chí chính thống kiểm duyệt;  

Nguyên nhân của hiện tượng "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị trên môi trường mạng

Hiện tượng "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, từ phía cán bộ, đảng viên. Một bộ phận cán bộ, đảng viên có lối sống cá nhân, ngại va chạm; không có bản lĩnh chính trị; tính chiến đấu bị suy giảm; thiếu sự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng; Lười hoặc ngại học lý luận chính trị, không nghiên cứu đầy đủ lý luận về chủ nghĩa xã hội, đường lối đổi mới của Đảng vì thế không đủ kiến thức để phản biện lại những luận điệu sai trái, xuyên tạc. Bên cạnh đó, một bộ phận thiếu kỹ năng số và kỹ năng truyền thông nên chưa phân tích, nhận diện, phát hiện được nhưng tin giả; thiếu khả năng biên tập, thiết kế thông điệp chính trị - tư tưởng thành các dạng nội dung bắt mắt (Infographic, video ngắn, podcast) thay vì chỉ dùng văn bản truyền thống.

Cùng với đó, là sự phát triển mạnh mẽ của môi trường không gian mạng tạo sự lan truyền thông tin nhanh chóng dẫn đến tình trạng "nhiễu loạn thông tin". Một khối lượng khổng lồ thông tin thật - giả lẫn lộn, các góc nhìn đa chiều, các luận điệu tinh vi "đổi trắng thay đen"; xuyên tạc chông phá được tán phát liên tục với tốc độ chóng mặt, khiến nhiều người rơi vào trạng thái khó phân biệt đúng - sai, thật - giả, chính thống - phi chính thống. Khi phải thường xuyên đối diện với những luồng thông tin trái chiều, một bộ phận cán bộ, đảng viên có xu hướng lựa chọn cách tiếp cận an toàn là không bày tỏ quan điểm, không tham gia tranh luận hoặc né tránh các vấn đề chính trị - xã hội phức tạp. Lâu dần, tâm lý này có thể dẫn đến sự thờ ơ chính trị, giảm sút ý thức trách nhiệm công dân và trách nhiệm đảng viên trên không gian mạng.

Ngoài ra, cơ chế khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm tuy đã được Đảng và Nhà nước quan tâm xây dựng nhưng từ chủ trương, chiến lược đến thực tiễn vận hành tại một số địa phương, cơ quan vẫn còn một khoảng cách đáng kể, chưa tạo được điểm tựa tâm lý vững chắc cho những người có chính kiến và tinh thần đấu tranh.Thực tiễn cho thấy, có trường hợp cán bộ, đảng viên tham gia phát biểu ý kiến, phản biện với các quan điểm sai trái trên không gian mạng đôi bị sự công kích cá nhân hoặc những phản ứng trái chiều từ cộng đồng mạng. 

Những nguy cơ, hệ lụy của hiện tượng "trung tính hóa tư tưởng", thờ ơ chính trị 

Thứ nhất, làm suy giảm tính chiến đấu, phai nhạt lý tưởng cách mạng của cán bộ, đảng viên. Tính chiến đấu là phẩm chất cơ bản của người cán bộ, đảng viên, thể hiện ở sự kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng, tinh thần đấu tranh bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai và sẵn sàng cống hiến vì lợi ích của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ làm suy giảm ý chí phấn đấu, phai nhạt lý tưởng cách mạng và ảnh hưởng đến vai trò tiên phong, gương mẫu của người đảng viên.

Thứ hai, làm gia tăng nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị, dẫn đến "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Khi cán bộ, đảng viên thiếu quan tâm đến các vấn đề chính trị, giảm ý thức học tập lý luận, không chủ động đấu tranh với các quan điểm sai trái, họ dễ bị tác động bởi các thông tin xuyên tạc, lệch lạc trên không gian mạng. Từ trạng thái trung lập, thờ ơ có thể dẫn đến tâm lý hoài nghi, dao động về nhận thức, giảm sút niềm tin vào nền tảng tư tưởng của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Nếu không được phát hiện, giáo dục và định hướng kịp thời, quá trình này có thể phát triển thành các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". 

Thứ ba, làm suy giảm sức mạnh chính trị và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Khi một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện trung tính hóa tư tưởng, thờ ơ chính trị, không tích cực tham gia các hoạt động chính trị, tư tưởng và không chủ động bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, sức mạnh tổng hợp của tổ chức đảng sẽ bị ảnh hưởng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, sự suy giảm tính chiến đấu của từng cá nhân có thể làm giảm hiệu quả công tác định hướng dư luận xã hội, giảm khả năng lan tỏa thông tin tích cực và làm suy yếu mặt trận tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. 

Thứ tư, tạo ra khoảng trống để các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị gia tăng hoạt động chống phá. Khi cán bộ, đảng viên thờ ơ chính trị hoặc giữ thái độ im lặng trước các thông tin sai trái, xuyên tạc thì sẽ xuất hiện "khoảng trống" trong đấu tranh tư tưởng và định hướng dư luận. Đây là điều kiện thuận lợi để các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá, phát tán thông tin xấu độc, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trong nhiều trường hợp, sự im lặng của những người có trách nhiệm còn làm giảm hiệu quả đấu tranh phản bác và tạo điều kiện cho các thông tin sai lệch lan truyền rộng hơn trong xã hội. 

Thứ năm, làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Cán bộ, đảng viên là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, đồng thời là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và thái độ của đội ngũ cán bộ, đảng viên có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và niềm tin của nhân dân. Khi cán bộ, đảng viên có biểu hiện thờ ơ trước các vấn đề của đất nước, né tránh trách nhiệm chính trị hoặc thiếu tích cực trong bảo vệ những giá trị đúng đắn, hình ảnh người đảng viên tiên phong, gương mẫu sẽ bị ảnh hưởng. Điều đó không chỉ làm giảm hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động mà còn có thể tác động tiêu cực đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. 

Có thể thấy, trung tính hóa tư tưởng và thờ ơ chính trị không chỉ là vấn đề thuộc về nhận thức và thái độ của cá nhân cán bộ, đảng viên mà còn là nguy cơ tác động trực tiếp đến công tác xây dựng Đảng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố niềm tin của nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Vì vậy, việc nhận diện sớm để chủ động phòng ngừa hiện tượng này cần được xem là một yêu cầu cấp thiết trong công tác chính trị, tư tưởng theo tinh thần Quy định số 19-QĐ/TW.
                                         

[1]. Điều 11 Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương

Tài liệu tham khảo 
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026), Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. 
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. 
3. Một số bài nghiên cứu trên Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Tuyên giáo về công tác tư tưởng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.