Bên cạnh những giá trị tích cực, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đã triệt để lợi dụng môi trường số để gia tăng hoạt động chống phá, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, gây nhiễu loạn thông tin, làm suy giảm niềm tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên. Thực tiễn tại tỉnh Phú Thọ cho thấy, chuyển đổi số đang phát triển rất nhanh, với 86% hộ gia đình sử dụng internet cáp quang, khoảng 98% khu vực có phủ sóng di động và hàng trăm trạm 5G được triển khai 1. Điều này đồng nghĩa với việc cán bộ, đảng viên, học viên có điều kiện tiếp cận thông tin rất lớn, nhưng cũng đối diện với nguy cơ bị tác động bởi thông tin xấu độc ngày càng gia tăng. 

1. Thực trạng tư tưởng của học viên lý luận chính trị trong kỷ nguyên số
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thực hiện chủ trương của Đảng, các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, trong dó có Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ đã có nhiều nỗ lực nhằm góp phần nâng cao "sức đề kháng tư tưởng" cho học viên.

Trước hết, nội dung giáo dục lý luận chính trị từng bước được cập nhật, bổ sung theo hướng gắn với thực tiễn và yêu cầu của thời đại số. Các chuyên đề không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn chú trọng làm rõ các vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn, nhất là những nội dung liên quan đến chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. 

Thứ hai, giảng viên đã áp dụng các phương pháp như thảo luận nhóm, xử lý tình huống, tranh luận, phản biện…; đồng thời lồng ghép các vấn đề thời sự, các hiện tượng nổi bật trên mạng xã hội vào bài giảng để phân tích, làm rõ. Nhiều giảng viên còn tích cực tham gia viết bài, nghiên cứu khoa học, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên các phương tiện thông tin đại chúng và không gian mạng. Qua đó, góp phần lan tỏa những giá trị đúng đắn, định hướng dư luận xã hội.

Thứ ba, thông qua quá trình học tập, thảo luận và tiếp cận thông tin có định hướng, phần lớn học viên đã nâng cao khả năng nhận diện thông tin sai trái, bước đầu hình thành kỹ năng phân tích, đánh giá và phản biện. Nhiều học viên sau khóa học đã vận dụng hiệu quả kiến thức lý luận vào thực tiễn công tác tại cơ sở, góp phần giữ vững ổn định tư tưởng trong cơ quan, đơn vị.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc nâng cao "sức đề kháng tư tưởng" cho học viên trong bối cảnh chuyển đổi số vẫn còn một số hạn chế, đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục quan tâm giải quyết: Việc cập nhật các vấn đề thời sự, đặc biệt là những nội dung đang diễn ra trên không gian mạng, đôi khi còn chậm, thiếu tính hệ thống. Phương pháp giảng dạy ở một số trường hợp vẫn còn thiên về truyền thụ kiến thức một chiều, chưa thực sự chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng phân tích, phản biện và xử lý thông tin cho học viên. Một bộ phận học viên còn có thói quen tiếp nhận thông tin một cách thụ động, thiếu kỹ năng kiểm chứng, dễ bị tác động bởi các thông tin chưa được kiểm định trên mạng xã hội. Trong một số trường hợp, đã xuất hiện biểu hiện dao động về nhận thức trước những vấn đề phức tạp, nhạy cảm nếu không được định hướng kịp thời.

2. Những yêu cầu đặt ra

Từ thực trạng chuyển đổi số và thực trạng tư tưởng học viên lý luận chính trị hiện nay, có thể thấy rằng bối cảnh mới đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, toàn diện và cấp bách hơn đối với hoạt động giáo dục lý luận chính trị nói chung và vai trò của đội ngũ giảng viên nói riêng.
Trước hết, phải đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương pháp giảng dạy theo hướng phát triển năng lực tư duy, năng lực phản biện và khả năng xử lý thông tin của học viên. Trong điều kiện thông tin ngày càng phong phú, đa dạng, thậm chí lẫn lộn thật - giả, đúng - sai, nếu người học chỉ tiếp nhận kiến thức một cách thụ động sẽ khó có khả năng tự bảo vệ mình trước các luồng thông tin trái chiều. Do đó, giáo dục lý luận chính trị cần hướng tới hình thành ở học viên năng lực "tự đề kháng", biết phân tích, đánh giá và lựa chọn thông tin một cách có cơ sở khoa học và bản lĩnh chính trị vững vàng.

Thứ hai, giảng viên không chỉ cần vững vàng về lý luận chính trị mà còn phải am hiểu thực tiễn, có khả năng cập nhật nhanh các vấn đề mới phát sinh trên không gian mạng, đồng thời thành thạo các kỹ năng số để đổi mới phương pháp giảng dạy. Trong một môi trường mà người học có thể tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, vai trò của giảng viên không còn đơn thuần là "người cung cấp tri thức" mà phải trở thành "người định hướng, dẫn dắt và tạo lập niềm tin".

Thứ ba, đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục lý luận chính trị thích ứng với không gian số. Không gian lớp học truyền thống cần được mở rộng sang môi trường học tập số, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, giữa học tập trên lớp và tự học trên nền tảng số. Đồng thời, cần tạo dựng môi trường học tập lành mạnh, định hướng đúng đắn, trong đó giảng viên và học viên cùng tham gia trao đổi, thảo luận, phản biện một cách khoa học, có định hướng.

3. Giải pháp phát huy vai trò của giảng viên 

Trong kỷ nguyên số, tri thức không còn là "độc quyền" của giảng viên, mà vấn đề cốt lõi là giúp học viên biết cách tiếp cận, phân tích và xử lý thông tin. Do đó, cần chuyển mạnh từ phương pháp truyền thụ một chiều sang tổ chức các hoạt động học tập tích cực như thảo luận, tranh luận, xử lý tình huống và liên hệ thực tiễn. Việc lồng ghép các vấn đề thời sự, các hiện tượng trên mạng xã hội vào bài giảng sẽ giúp học viên nhận diện rõ hơn những biểu hiện của thông tin sai lệch, từ đó nâng cao khả năng phản biện và tự bảo vệ quan điểm của mình. Đây chính là quá trình chuyển hóa từ "tiếp thu tri thức" sang "làm chủ tri thức", góp phần hình thành sức đề kháng tư tưởng một cách chủ động và bền vững.

Thực hiện định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, giảng viên cần tiên phong trong ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, từ việc xây dựng bài giảng điện tử, số hóa học liệu đến khai thác các nền tảng học tập trực tuyến và dữ liệu số phục vụ giảng dạy. Việc phát triển mô hình học tập kết hợp (blended learning) sẽ tạo điều kiện cho học viên tiếp cận tri thức một cách linh hoạt, mọi lúc, mọi nơi, đồng thời hình thành thói quen học tập suốt đời trong môi trường số. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.

Mỗi bài giảng lý luận chính trị cần trở thành một "mặt trận tư tưởng", trong đó giảng viên chủ động phân tích, làm rõ bản chất các quan điểm sai trái, thù địch, đồng thời định hướng nhận thức cho học viên một cách kịp thời, khoa học và thuyết phục. Bên cạnh đó, giảng viên cần phát huy vai trò nêu gương, tích cực tham gia đấu tranh trên không gian mạng, lan tỏa thông tin chính thống và những giá trị tích cực trong xã hội. Chính sự gương mẫu, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội của giảng viên sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hình thành "hệ miễn dịch tư tưởng" vững chắc cho học viên trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Trong kỷ nguyên số, việc nâng cao "sức đề kháng tư tưởng" cho học viên là nhiệm vụ cấp thiết, lâu dài. Đội ngũ giảng viên Trường Chính trị không chỉ là người truyền thụ tri thức mà còn là lực lượng trực tiếp xây dựng "hệ miễn dịch tư tưởng" cho cán bộ, đảng viên. Đổi mới giảng dạy, nâng cao bản lĩnh chính trị và chủ động thích ứng với chuyển đổi số chính là con đường thiết thực để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

(1) UBND tỉnh Phú Thọ (2025), Báo cáo số: 340/BC-UBND ngày 30 tháng 12 năm 2025 về Kết quả triển khai Chuyển đổi số tỉnh Phú Thọ năm 2025